Türkiye'de Hekimlerin Yaşlı Erişkinlerde Rutin Bağışıklama Programına Yönelik Farkındalığı ve Tutumu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA SAYIM
Danışman: Ali Ekrem Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte aşıyla önlenebilir hastalıkların oluşturduğu morbidite ve mortalite yükü giderek artmaktadır. Yaşlı erişkinlerde bağışıklamanın önemi artmasına rağmen hekimlerin bilgi, tutum ve uygulamalarındaki yetersizlikler aşılama oranlarını olumsuz etkileyebilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de görev yapan hekimlerin yaşlı erişkinlerde rutin bağışıklama programına ilişkin farkındalık, bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 15/05/2025–15/07/2025 tarihleri arasında Türkiye genelinden 468 hekim katılmıştır. Katılımcılara yaşlı erişkin bağışıklaması ile ilgili bilgi düzeyi, farkındalık, tutum ve uygulamaları değerlendiren yapılandırılmış bir anket uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 36,4±9,4 yıl bulunmuştur. Hekimlerin yaşlı erişkinlerde önerilen aşılar hakkındaki bilgi düzeylerinin influenza ve pnömokok aşılarında yüksek, zona, hepatit ve meningokok aşılarında ise belirgin olarak daha düşük olduğu saptanmıştır. Mesleki deneyimi 0–5 yıl olan hekimlerde bağışıklama konusundaki yeterlilik algısının daha düşük olduğu görülmüştür (p<0.05). Ulusal Erişkin Bağışıklama Şemasını inceleyen hekimlerde bağışıklama önerme davranışının anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Hekimlerin kendi bağışıklanma durumları ile hastalarına aşı önerme davranışları arasında da istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.001). Tartışma ve Sonuç: Çalışmamız, hekimlerin yaşlı erişkin bağışıklaması konusundaki farkındalık ve bilgi düzeylerinin özellikle ulusal programda yer almayan aşılar açısından yetersiz olduğunu göstermektedir. Mesleki deneyimi düşük hekimlerde bilgi eksikliği daha belirgin olup, rehber takibinin ve eğitim programlarının bu eksikliği azaltabileceği düşünülmektedir. Ayrıca hasta bilinç düzeyinin düşük olması, zaman yetersizliği ve aşı ücretleri gibi sistemsel engeller, aşılama önerilerinin uygulanmasını güçleştirmektedir. Yaşlı erişkinlerde bağışıklama oranlarını artırmak için hekim eğitiminin güçlendirilmesi, rehber kullanımının yaygınlaştırılması ve erişim bariyerlerinin azaltılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Yaşlı erişkin, Bağışıklama, Hekimlerin aşı farkındalığı, Rutin erişkin aşıları, Anket çalışması