Uzun mesafe atletlerinin zihinsel dayanıklılık, psikolojik performans ve hedef yönelimlerinin koşu performansı üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELMANİ ABIŞ
Danışman: Osman İmamoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı 18 yaş ve üzeri uzun mesafe koşularına katılan atletlerin zihinsel dayanıklılık, psikolojik performans ve hedef yönelimlerinin koşu performansı üzerine etkisini incelemektir. Araştırmaya, aktif spor yapan 125'i kadın ve 329'u erkek toplam 454 uzun mesafe atleti dahil edildi. Verilerin toplanmasında; 7 maddelik Demografik Bilgi Formu, 14 maddelik Sporda Zihinsel Dayanıklılık, 42 maddelik Psikolojik Performans Envanteri ile ayrıca 13 maddelik Sporda Görev ve Ego Yönelimi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın verileri online formlar aracılığıyla dijital ortamda toplanmıştır. Bilgisayar ortamında istatistiki programlar sayesinde tabloları oluşturulan veriler analiz edilerek araştırmanın hipotezleri sınanmış ve araştırmanın amaçları doğrultusunda bilimsel çıkarımlar elde edilerek araştırma öneriler ile sonuçlandırılmıştır. Çalışmamıza katılan uzun mesafe atletlerinin zihinsel dayanıklılık düzeylerinin; yaş, cinsiyet, eğitim durumu, spor yaşı ve millilik durumlarına göre istatistiki açıdan anlamlı farklılaştığı, koşu mesafesinin ise sadece güven alt boyutunda değişiklik gösterdiği tespit edilmiştir (p<0,05). Psikolojik performans düzeylerinin yaş, eğitim durumu, spor yaşı, mesafe ve millilik durumlarına göre anlamlı farklılaştığı (p<0,05), cinsiyet düzeylerinde ise anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir. Hedef yönelimi puan ortalamalarının ise, eğitim durumu, spor yaşı ve millilik durumları görev yönelimi alt boyutunda anlamlı farklılaştığı tespit edilmiştir (p<0,05). Ayrıca, ego yönelimi puan ortalamalarının; yaş, cinsiyet ve mesafe değişkenlerine göre şekillendiği belirlenmiştir (p<0,05). Uzun mesafe atletlerinin zihinsel dayanıklılık, psikolojik performans ve hedef yönelimleri arasında ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılan korelasyon ve regresyon analizi sonucunda, mesafe atletlerinin zihinsel dayanıklılık, psikolojik performans ve hedef yönelimleri arasında ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, koşu performans düzeyleri ile zihinsel dayanıklılık düzeyleri arasında herhangi bir ilişki görülmezken, koşu performans düzeyleri ile psikolojik performans toplam puanları (r=,131) arasında düşük düzeyde pozitif yönde ilişki, koşu performans düzeyleri ile ego yönelimi (r=-,157) alt boyutunda ise düşük düzeyde negatif yönde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, uzun mesafe atletlerinin zihinsel dayanıklılık, psikolojik performans ve hedef yönelimlerinin koşu performansları üzerine etkili olduğunu belirtmek mümkündür. Bu bağlamda; sporcuların zihinsel dayanıklılık, psikolojik performans ve hedef yönelimi düzeylerinin yükselmesi durumunda koşu performansı düzeyleri de artmaktadır. Anahtar Kelimeler: Atletizm, hedef yönelimi, psikolojik performans, zihinsel dayanıklılık