Kas iskelet sistemi sorunları ve ergonomik risk değerlendirme: Diş hekimliği örnek uygulaması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Akıllı Sistemler Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS BÖREKÇİ
Danışman: Fatih Yapıcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ergonomi çalışanların fiziksel çevreleriyle, çalışırken kullanmış oldukları ekipmanlarla ve çalıştıkları ortamın tasarımıyla ilgili analizler yapan eğer bu ilişkilerde sorun varsa anatomi, antropometri, psikoloji, ve fizyoloji gibi bilimlerden faydalanarak çalışanların sağlığını korumak, işteki verimliliği arttırmak ve maliyetleri azaltmak amacıyla çalışmalarda bulunan bir bilim dalıdır ve en temel konularından biri Merkezi Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları (MKİSR)'dir. Çalışma alanlarında yapılan işler esnasında vücudun aldığı konum çalışan için oldukça önemlidir. Vücut postüründeki yanlış duruşların uzun süreli ve tekrarlı olması Kas İskelet Sistemi (KİS) üzerinde rahatsızlıklara sebebiyet verebilmektedir. Diş hekimlerinde bu tarz risklerle karşılaşma durumu oldukça fazladır. Çalışma esnasında diş hekimlerinin çalışma alanı ağız içi gibi sınırlı bir alan olduğundan işlerini yaparken çapraz duruşlar, vücut kısımlarının çalışma esnasında öne ve geriye doğru bükülmesi sık sık görülmekte olup çalışma esnasında kullanılan ekipmanlar el ağrı şiddetine sebep olabilmektedir. Kas iskelet sistemlerinde meydana gelebilecek rahatsızlıkları değerlendirmek amacıyla çeşitli Ergonomik Risk Değerlendirme Yöntemleri (ERDY) vardır. Bu çalışmada çalışma duruşlarını analiz etmek amacıyla CORNELL Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları Anketi'ne ek olarak basit gözleme dayalı metotlardan REBA metodu ile Pençe Kuvvet Testi ve Parmak Kuvvet Testi uygulanmıştır. Cornell anketine göre en yüksek maruziyet skoruna sahip bölgeler boyun (10.09), sırt (9.78) ve bel (8.99), sağ omuz (6.62), sol omuz (5.82), sağ el bileği (4,05) ve sağ alt bacak (3,14) olarak tespit edilmiştir. Boyun skoru en yüksek (13,39) Protetik diş tedavisi polikliniği ile Ortodonti (12.38), sırt skoru (12) en yüksek Periodontoloji polikliniği ile Ortodonti (11.5) polikliniğinde, bel skoru en yüksek Periodontoloji (11.7) ve Endodonti (11,6) polikliniklerindedir. REBA skoru en yüksek (9.75) Ağız, diş ve çene cerrahisi polikliniğinde ve Endodonti (9.25) polikliniklerindedir. Her iki poliklinik te risk seviyesi olarak orta düzey risk grubunda olup önlem alınması gerekmektedir. REBA skoru diş hastanesi genelinde ortalama 6,5 olup yine orta düzey risk grubunda yer almaktadır. Anket çalışmasından elde edilen verilerin korelasyon analizi sonuçlarına göre kilo ve sırt bölgesinde hissedilen rahatsızlık arasındaki korelasyon katsayısı 0.67 olup aralarında istatiksel olarak anlamlı (p<0.01) bir ilişki vardır. Ayrıca pekçok vücut kısmında hissedilen ağrı ile kilo artışı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Diş hekimlerine uygulanan pençe testi ve sağ el bileğinde hissedilen rahatsızlık arasındaki korelasyon katsayısı negatif yönlü olup -0.18'dir ve aralarında istatiksel olarak anlamlı (p<0.05) bir ilişki vardır. Diş hekimlerinin uygulamış oldukları pençe testi kuvveti arttıkça çalışmaları esnasında yaşamış oldukları sağ el bileği rahatsızlığında anlamlı bir azalma olmuştur. Parmak testi ve sağ el bileğinde hissedilen rahatsızlık arasındaki korelasyon negatif yönlü olup -0.16'dır ve aralarında anlamlı (p<0.05) bir ilişki vardır. Anket katılımcılarının uygulamış oldukları parmak kuvveti arttıkça sağ el bileğinde hissettikleri rahatsızlığın anlamlı bir şekilde arttığı görülmektedir.