Kültürel değişim bağlamında Zile ilçesinde Türk halk inanışları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET EMİN SEZMİŞ
Danışman: Bekir Şişman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Tokat ilinin Zile ilçesindeki halk inanışları ve halk inanışlarında kültürel değişim sonucu meydana gelen değişiklikler incelenmiştir. Bu çalışma Zile ilçe merkezi ile köylerinde yapılan derlemeleri kapsamaktadır. Ayrıca bu çalışma bu derlemeler sonucunda tespit edilen halk inanmalarından ve bu inanmalar doğrultusunda gerçekleştirilen ritüellerin kültürel değişim bağlamında değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Zile, ilk çağlardan beri Anadolu'nun ticarî ve kültürel olarak önem arz eden şehirlerinden biri olmuştur. Yapılan araştırmalara göre 7000 yıllık geçmişi olduğu bilinen şehir, Hitit, Frig, Pers, Pontus, Roma, Bizans, Selçuklu ve son olarak Osmanlı'dan izler taşımaktadır. İlçe merkezinde ve köylerde bu dönemlere ait birçok tarihî eser görmek mümkündür. Zile Kalesi, Maşat Höyük ve kendine has mimarisiyle Zile evleri bunlardan bazılarıdır. Zile Panayırı da binlerce yıl öncesinden miras kalmış bir gelenek olarak yaşamaya devam etmektedir. Bu kültürel birikim halkın yaşayışına ve sosyal hayatın önemli bir olgusu olan halk inanışlarına da etki etmiştir. İşte bu kültür birikiminin önemli bir ögesi olan halk inanışları, yapılan çalışmayla tespit edilmiş ve kayıt altına alınmıştır. Bunun yanı sıra köyden kente göç, teknolojik gelişmeler vb. nedenlerden dolayı değişen kültürün Zile halk inanışlarına etkisi derinlemesine irdelenmiştir. Bu çalışmada halk inanışları, geçiş dönemi ile ilgili halk inanışları ve geçiş dönemi dışında kalan halk inanışları olmak üzere iki ana başlık altında incelenmiştir. Zile ilçesinde bulunan türbe ve ziyaret yerleri ile bunlar etrafında gelişen inanış ve uygulamalar da ayrı bir bölümde ele alınarak değerlendirilmiştir. Tespit edilen inanış ve uygulamalar, ana başlıkların altında bölümler halinde verilmiştir. Her bölümün sonunda tespit edilen inanış ve uygulamaların kültürel değişimden ne derece etkilendiği, bilinip bilinmediği, yaşayıp yaşamadığı değerlendirilmiştir. Böylece Zile ilçesinde halk inanışlarının ve uygulamalarının şimdiki durumu somut verilerle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmalar neticesinde 641 halk inanışı tespit edilmiştir. Bu inanışların büyük bir bölümü eğitim ve sağlık olanaklarının, iş sahasının, yaşam alanının değişmesi; teknolojik gelişmelerin etkisi sonucu yaşanan kültürel değişim ile yalnızca belleklerde kalmıştır. Özellikle uygulamaya dönük halk inanışları bu durumdan daha çok etkilenmiştir. Anahtar Sözcükler: Zile, Halk inanışları, Kültürel değişim, Kültür