Farklı ekim sıklıklarında yetiştirilen yazlık ve kışlık mercimek çeşitlerinin tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGE DOĞANAY ERBAŞ KÖSE

Danışman: Hatice Bozoğlu

Özet:

Bu çalışma, Yozgat koşullarında 4 farklı ekim sıklığında (150-225-300-375 tohum/m2) ekilen 5 yazlık, 5 kışlık tescilli ve 4 yerel yeşil mercimek çeşitinin agro-morfolojik ve tane kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2 yıl süre ile yürütülmüştür. Çeşitlerin farklılığı nedeniyle denemeler yazlık ve kışlık olmak üzere iki ayrı deneme halinde ve bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Sonuçlara göre; her iki zamanda kurulan denemelerde planlanan sıklıkların hasat döneminde ortalama % 58.0-84.7'sinin gerçekleştiği tespit edilmiştir. Yazlık denemede yatma hassasiyeti, ilk bakla yüksekliği, bitkide bakla sayısı, bitkide boş bakla sayısı, bitkide tane sayısı ve tane verimi; kışlık denemede % 50 olgunlaşma gün sayısı, yatma hassasiyeti, bitkide bakla sayısı, bitkide boş bakla sayısı, bitkide tane sayısı, tane verimi, 1000 tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, tanede kül oranı ve pişme süresi ekim sıklıklarından istatistiki olarak önemli düzeyde etkilenmiştir. En yüksek tane verimi, yazlık çeşitlerde 200.9 kg da-1 ve kışlık çeşitlerde 200.6 kg da-1 ile m²'de 375 tohum ekim sıklığında elde edilmiş, fakat her iki denemede de m2'de 300 ve 375 ekim sıklığı istatistiki olarak aynı grupta yer almıştır. Hem fazla tohum kullanmamak hem de yatma riskini artırmamak için sıklığın m2'de 300 bitkinin üzerine çıkmaması gerektiği sonucuna varılmıştır. Yazlık ekimlerde Gümrah, Bozok ve Yerel-3 çeşitleri m2'de 300 ekim sıklığında en yüksek tane verimine sahip olurken, kışlık ekimlerde Ceren çeşidi m2'de 300 ekim sıklığında Pul 11, Ankara Yeşili ve Yusufhan çeşitleri ise m2'de 375 ekim sıklığında en yüksek tane verimine sahip olmuştur. Yerel çeşitlerden özellikle Yerel-3 çeşidi uzun boylu, yüksek bakla bağlayan, tane verimi yüksek, yatmaya dirençli ve kalite özellikleri bakımından öne çıkan çeşit olmuştur.