Şem'î Mustafa Efendi'nin Şerh-i Bostân'ı (Transkripsiyonlu metin) [1b-200b]
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİDAYET VERİM
Danışman: Yavuz Bayram
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:16. yüzyıl, Osmanlı edebî sahasında şerh çalışmalarının yoğunlaştığı, verimli bir dönem olarak dikkat çekmektedir. 16. yüzyıldan itibaren, Osmanlı coğrafyasında, özellikle Fars edebiyatının meşhur klasiklerinin neredeyse tamamına yakını farklı şârihler tarafından şerh edilmiştir. En çok şerh edilen bu klasiklerin başında da Sâ'dî-i Şîrâzî'nin Gülistân ve Bostân adlı meşhur eserleri gelmektedir. Tezimizin konusunu oluşturan Şem'î Efendi'nin Bostân Şerhi, İranlı meşhur müellif Sa'dî-i Şîrâzî'nin Bostân isimli eserini şerh etmek amacıyla yazılmış bir eserdir. Şem'î Efendi, şerhinde Bostân'ı mısra mısra şerh etmiş, metindeki anlaşılmayan nokta ve kavramları da kısaca açıklamakla yetinmiştir. Şerhini çeşitli alıntı ve iktibaslarla destekleyerek zenginleştiren şârih; şerhin derkenârlarında da Bostân'da geçen kelimeler, söz dizimi ve şerh esnasında açıklama gereği duyduğu bazı konular hakkında kısa, açıklayıcı bilgiler vererek şerhini şekillendirmiştir. Tezimiz üç kısımdan oluşmaktadır. İlk kısımda, Sa'dî-i Şîrâzî'nin hayatı ve eserleri, Şem'î Efendi ve eserleri, şerh ve Bostân şerhleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Akabinde Bostân'ın kültür ve edebiyatımızdaki yeri ve önemine değinilmiş, bunu izleyen kısımda da Şerh-i Bostân'da şârihin izlediği şerh metodu hakkında bilgi verilerek şerh metnimizin muhtevası kısaca incelenmiş ve Şerh-i Bostân'da geçen arkaik kelimelerden oluşan küçük bir sözlük hazırlanmıştır. İkinci kısımda, Şerh-i Bostân metni [1b-200b] transkribe edilerek Latin harflerine aktarılmıştır. Sonrasında şerh metnimizin derkenârlarında verilen kelime, gramer bilgileri ve açıklamalardan bir Bostân şerhi sözlüğü hazırlanmıştır. Üçüncü kısımda ise; tezimizden elde ettiğimiz sonuçlara ve çalışmamızda yararlandığımız eserlerden oluşan kaynakçaya yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Şerh, Şerh-i Bostân, Şem„î, Bostân, Sa„dî.