Çiftçilerin üretim desenine karar verme süreci: Samsun ili Bafra ilçesi sebze yetiştiricileri örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUR İLKAY ABACI
Danışman: Kürşat Demiryürek
Özet:Araştırmanın temel amacı, çiftçilerin üretim desenine karar verme sürecini ortaya koymaktır. Bu amaç için, Samsun ili Bafra ilçesindeki sebze yetiştiricilerinin sosyo-ekonomik özellikleri, tutum, değer ve hedefleri, karar verme stilleri ve üretim kararını etkileyen faktörler belirlenmiştir. Araştırmanın birincil verileri basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 120 çiftçi ile yüzyüze yapılan anketten elde edilmiştir. Daha sonra, teorik örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen çiftçiler ve sebze sektöründeki önemli aktörler ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler SPSS ve NVIVO programları kullanılarak tanımlayıcı istatistikler ve içerik çözümlemesiyle analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; eğitim seviyesi daha yüksek, arazi büyüklüğü daha fazla, çoğunlukla kayıt tutan, yapılan iş memnuniyeti ve köye bağımlılık gibi içsel değerleri daha yüksek, hedeflerini çiftliklerini geliştirmek üzerine belirleyen, konusunda uzman kişilere danışarak karar veren, tarımsal geliri daha fazla ve büyük işletmeler genel olarak daha rasyonel karar vermektedir. Öte yandan, daha düşük eğitim seviyesine sahip çiftçiler, daha az tarımsal deneyim ve daha düşük tarım gelirine sahip küçük ölçekli işletmeler, duygularına dayalı olarak daha sezgisel kararlar alma eğilimindedir. Çiftçilerin üretim kararlarını etkileyen en önemli üç faktör; yetiştirilecek ürünlerin özellikleri, fiziksel faktörler (arazi şekli, toprak türü, arazinin çok parçalı olması vb.) ve işletme özellikleri olarak belirlenmiştir. Ayrıca örümcek ağı teorisinin aksine, ürünün önceki yıllardaki fiyatı çiftçilerin üretim deseni kararını farklı şekillerde etkilemektedir. Büyük ölçekli işletmeler, bir önceki yıl fiyatı yüksek olan ürünü hiç üretmezken ya da az bir alanda üretirken küçük ölçekli işletmelerin birçoğu daha fazla alanda üretmektedir. Araştırmada sebze yetiştiricisi çiftçilerin karar verme süreçlerinin genel olarak düşünme ve uygulama aşamaları olmak üzere iki aşamadan oluştuğu belirlenmiştir. Çiftçilerin düşünme aşamasında rasyonel karar vermelerine yardımcı olacak bilgilerin, çiftçi eğitimi ve yayım çalışmaları ile sağlanması gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca çiftçilerin arazilerinden optimum bir şekilde yararlanabilmeleri için karar destek sistemleri geliştirilmelidir.